Τα computer και τα μάτια μας: Πώς να προστατεύσεις την όρασή σου.

Αρχικά, ζούμε μπροστά από μια οθόνη. Υπολογιστής στο γραφείο, laptop στο σπίτι, κινητό στο χέρι, tablet στον καναπέ. Κάποια στιγμή, τα μάτια μας αρχίζουν να στέλνουν προειδοποιήσεις.

Για παράδειγμα, έχεις νιώσει ποτέ εκείνο το «τσούξιμο» στο τέλος της ημέρας; Ή το βάρος στα βλέφαρα, σαν να έχεις ξενυχτήσει, παρόλο που είχες καλό ύπνο; Αν ναι, τότε αυτό το άρθρο είναι για σένα.

Συγκεκριμένα, θα δούμε τι συμβαίνει με την πολύωρη χρήση υπολογιστή, γιατί νιώθεις κόπωση στα μάτια και κυρίως τι μπορείς να κάνεις πρακτικά, βήμα βήμα, για να τα προστατεύσεις.

 Τα computer και τα μάτια μας: Τι ακριβώς συμβαίνει

Με την πολύωρη χρήση οθόνης, τα μάτια σου μένουν σχεδόν σταθερά, σε αντίθεση με την ανάγνωση βιβλίου ή την παρατήρηση του χώρου γύρω σου. Επομένως, εστιάζεις συνεχώς σε μια σταθερή απόσταση.

Συγκεκριμένα, αυτό προκαλεί:

1. Ξηροφθαλμία
2. Θολή όραση
3. Πονοκέφαλο
4. Πόνο στον αυχένα και στους ώμους
5. Δυσκολία στην εστίαση με αλλαγή βλέμματος

Οι ειδικοί αποκαλούν αυτή την κατάσταση «Σύνδρομο Ψηφιακής Καταπόνησης των Ματιών» και τη συνδέουν με την πολύωρη χρήση οθονών, όπως εξηγεί και η σχετική ανάλυση της Wikipedia για την ψηφιακή κόπωση ματιών.

Μάλιστα, το βλέπω συχνά σε επαγγελματίες που δουλεύουν πολλές ώρες σε site, eshop ή social media. Είναι ένα καθημερινό πρόβλημα.

Γιατί νιώθεις περισσότερη κόπωση μπροστά στην οθόνη

Αρχικά, με την οθόνη μπροστά σου, ανοιγοκλείνεις τα μάτια σου λιγότερο συχνά. Συγκεκριμένα, κανονικά ανοιγοκλείνεις τα μάτια περίπου 15-20 φορές το λεπτό. Ωστόσο, μπροστά σε οθόνη, ο αριθμός πέφτει σχεδόν στο μισό.

Αυτό σημαίνει λιγότερη φυσική ενυδάτωση. Επομένως, τα μάτια χάνουν υγρασία.

Επιπλέον:

• Η φωτεινότητα της οθόνης έχει συχνά λάθος ρύθμιση.
• Το κοντράστ είναι υπερβολικό.
• Το περιβάλλον έχει κακό φωτισμό.
• Η απόσταση από την οθόνη είναι πολύ μικρή.

Για παράδειγμα, σκέψου έναν οδηγό τη νύχτα με τα μεγάλα φώτα συνεχώς ανοιχτά. Κάποια στιγμή, νιώθει έντονη κόπωση στα μάτια.

Μπλε φως και οθόνες: Τι είναι; Πρέπει να ανησυχείς;

Αρχικά, πολλοί μιλούν για το μπλε φως. Τι ισχύει τελικά;

Συγκεκριμένα, το μπλε φως είναι μέρος του φυσικού φωτός και υπάρχει και στον ήλιο. Επιπλέον, οι οθόνες LED εκπέμπουν μπλε φως, αλλά και οι λάμπες LED. Το μπλε φως είναι ενοχλητικό ειδικά στη βραδινή χρήση συσκευών.

Επιπλέον, το βράδυ έχεις ένα ακόμη πρόβλημα. Την διαταραχή του ύπνου σου. Το μπλε φως επηρεάζει τη μελατονίνη, δηλαδή την ορμόνη που ρυθμίζει τον ύπνο.

Επομένως, αν δουλεύεις μέχρι αργά το βράδυ σε υπολογιστή, δοκίμασε τα παρακάτω:

• Να ενεργοποιήσεις night mode
• Να μειώσεις τη φωτεινότητα
• Να αποφύγεις έντονο λευκό φόντο

Πώς βοηθά το night mode στην πράξη

Συγκεκριμένα, στα Windows υπάρχει ενσωματωμένη λειτουργία «night mode, Νυχτερινός φωτισμός», ενώ σε Mac υπάρχει το Night Shift. Η ρύθμιση είναι αρκετά απλή.

Το night mode, δηλαδή «νυχτερινή λειτουργία», αλλάζει τα χρώματα της οθόνης σου και τα κάνει πιο “ζεστά” και λιγότερο έντονα, ειδικά το βράδυ.

Με άλλα λόγια:

• Μειώνει το μπλε φως
• Κάνει την οθόνη πιο κιτρινωπή
• Κουράζει λιγότερο τα μάτια
• Βοηθάει στον πιο εύκολο ύπνο

Για παράδειγμα, σκέψου το σπίτι σου με χαμηλό φωτισμό το βράδυ. Δεν δουλεύεις στο απόλυτο σκοτάδι, αλλά ούτε με προβολείς. Έχεις ένα πιο ήπιο φωτισμό.

Πώς το ενεργοποιείς στα Windows 10 ή 11

Πήγαινε Ρυθμίσεις

1. Επίλεξε Σύστημα
2. Πάτα Οθόνη
3. Θα δεις επιλογή Νυχτερινός φωτισμός
4. Πάτησε ενεργοποίηση
5. Μπορείς επίσης να ρυθμίσεις:
6. Πόσο “ζεστό” να γίνει το χρώμα
7. Αυτόματη ενεργοποίηση μετά τη δύση του ήλιου

Πώς το ενεργοποιείς σε Mac

1. Πήγαινε System Settings
2. Επίλεξε Displays
3. Πάτα Night Shift
4. Ρύθμισε ώρα και ένταση

Και στο κινητό;

Τα περισσότερα κινητά Android και iPhone έχουν αντίστοιχη ρύθμιση, συνήθως λέγεται:

• Ρυθμίσεις
• Προβολή
• Νυχτερινός φωτισμός

Ωστόσο, δεν χρειάζεται να το έχεις πάντα ανοιχτό.

Το night mode βοηθάει κυρίως το βράδυ, σε χαμηλό φωτισμό ή σε πολύωρη χρήση οθόνης.

Αντίθετα, αν δουλεύεις πρωί σε φωτεινό χώρο, δεν είναι υποχρεωτικό.

Πρακτικές συμβουλές για να προστατεύσεις τα μάτια σου

Στη συνέχεια, εδώ θέλω να μείνουμε λίγο περισσότερο.

 1. Ο κανόνας 20-20-20

Κάθε 20 λεπτά, κοίτα για 20 δευτερόλεπτα κάτι που βρίσκεται (20 πόδια) περίπου 6 μέτρα, μακριά.

Πράγματι, είναι απλό και κάνει δουλειά!.

Επίσης, βάλε μια υπενθύμιση με χρονόμετρο. Ή χρησιμοποίησε μια εφαρμογή όπως το Workrave για να ξεκουράζεις τα μάτια σου.

2. Ρύθμισε σωστά την οθόνη

Συγκεκριμένα, η οθόνη πρέπει να βρίσκεται:

1. Στο ύψος των ματιών ή λίγο πιο χαμηλά
2. Σε απόσταση περίπου 50-70 εκατοστά από τα μάτια σου
3. Με φωτεινότητα αντίστοιχη του χώρου

Σημείωσε: Με σκυμμένη στάση, δεν κουράζεις μόνο τα μάτια. Κουράζεις και τον αυχένα.

3. Χρησιμοποίησε τεχνητά δάκρυα, αν χρειάζεται

Επιπλέον, αν νιώθεις ξηρότητα και ενοχλήσεις στα μάτια, συμβουλέψου έναν οφθαλμίατρο. Μην παίρνεις μόνος σου ό,τι βρεις στο φαρμακείο.

Τα computer και τα μάτια μας στον χώρο εργασίας

Αν δουλεύεις πολλές ώρες σε υπολογιστή, ειδικά αν έχεις δικό σου γραφείο ή επιχείρηση, δες το συνολικά.

Συγκεκριμένα, ο σωστός φωτισμός είναι βασικός. Να αποφεύγεις:

• Φως πίσω από την οθόνη
• Παράθυρο με έντονο φωτισμό, απέναντι σου
• Αντανακλάσεις

Για παράδειγμα, φαντάσου να δουλεύεις σε ένα site και να ενημερώνεις προϊόντα. Αν δεν βλέπεις καθαρά τα χρώματα και τα κείμενα θα σου είναι δύσκολη η ενημέρωση.

Σε παλαιότερο άρθρο μου για το responsive design, εξηγώ γιατί η σωστή απεικόνιση είναι κρίσιμη

Η κόπωση των ματιών επηρεάζει και την ποιότητα της δουλειάς σου.

Πώς η κόπωση επηρεάζει την παραγωγικότητά σου

Θα σου πω κάτι που έχω δει σε πελάτες.

Με πονοκέφαλο ή θολή όραση, κάποιος καθυστερεί. Αποφεύγει τις λεπτομέρειες. Κάνει λάθη.

Ειδικότερα, στο προηγούμενο παράδειγμα, αν διαχειρίζεσαι eshop, αν ανεβάζεις προϊόντα, αν γράφεις περιγραφές, τότε η καθαρή όραση είναι βασική.

Δες και το άρθρο μου για το τι πρέπει να προσέξει ένας ιδιοκτήτης eshop

Επομένως, δεν είναι μόνο θέμα υγείας. Είναι και θέμα απόδοσης.

Μικρές καθημερινές αλλαγές που μπορείς να κάνεις.

Συγκεκριμένα, θα σου δώσω έναν απλό πίνακα:

Αυτές οι μικρές αλλαγές θα κάνουν διαφορά στην καθημερινότητά σου.

Πότε πρέπει να δεις οφθαλμίατρο

Αν έχεις:

• Συνεχείς πονοκεφάλους
• Μόνιμη θολή όραση
• Βλέπεις διπλά τα γράμματα
• Έντονη ξηρότητα

Μην το αμελείς. Κλείσε ραντεβού στο γιατρό σου.

Θυμήσου ότι η πρόληψη είναι πιο απλή από τη θεραπεία.

Τα computer και τα μάτια μας: Συμπεράσματα

Αν δουλεύεις σε υπολογιστή η με το κινητό δεν μπορείς να αποφύγεις την οθόνη. Ωστόσο, μπορείς να την οργανώσεις σωστά.

Επομένως, τα μάτια σου είναι εργαλείο δουλειάς. Όπως φροντίζεις τον υπολογιστή σου, το αυτοκίνητό σου, το site σου,  έτσι πρέπει να προσέχεις και την όρασή σου.

Τελικά, χρειάζεται απλά να βάλεις κάποιες συνήθειες στην καθημερινότητά σου.

Αρχικά, ξεκίνα σήμερα με 3 πράγματα:

1. Ρύθμισε τη φωτεινότητα της οθόνης.
2. Εφάρμοσε τον κανόνα 20-20-20.
3. Σήκω κάθε μία ώρα από την καρέκλα σου.

Έπειτα, δες πώς θα νιώθεις μετά από μία εβδομάδα!.

Λίγα λόγια για μένα

Με λένε Δημήτρη Αθανασιάδη και βοηθάω επαγγελματίες στην οργάνωση της ψηφιακής τους παρουσίας.

Αντίθετα, αν περνάς πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη επειδή διαχειρίζεσαι site ή eshop και νιώθεις ότι κάτι δεν λειτουργεί σωστά, στείλε μου το link. Συγκεκριμένα, μπορώ να σου δείξω τι μπορείς να βελτιώσεις για πιο άνετη και πιο αποδοτική δουλειά.

Δες περισσότερα άρθρα στο site μου και, αν θέλεις, επικοινώνησε μαζί μου για να συζητήσουμε πώς θα κάνεις την καθημερινή σου εργασία πιο σωστή και πιο ξεκούραστη.

Η υγεία σου και η απόδοση του site πάνε μαζί!