Σου έχει τύχει να στείλεις ένα μήνυμα και να μετανιώσεις αμέσως μετά; Ή να δεις κάποιον να “ποστάρει” κάτι στα social media και να σκέφτεσαι «μα γιατί το έκανε αυτό;». Η επικοινωνία online έχει τους δικούς της κανόνες και πολλοί δεν τους γνωρίζουν.
Περνάμε καθημερινά ώρες μπροστά σε οθόνες, στέλνοντας μηνύματα, σχολιάζοντας, κοινοποιώντας. Κι όμως, ελάχιστοι σκέφτονται πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να παρεξηγήσει αυτό που γράφουν ή πόσο γρήγορα μπορεί αυτό να τους δημιουργήσει πρόβλημα. Σε αυτό το άρθρο θα δεις τι να αποφεύγεις, τι άλλαξε τα τελευταία χρόνια στην online επικοινωνία και πώς να κινείς την παρουσία σου με ασφάλεια και αξιοπρέπεια στον ψηφιακό κόσμο.
Τι είναι η online επικοινωνία και γιατί χρειάζεται να προσέχεις
Η επικοινωνία μέσω internet καλύπτει τα πάντα: από ένα απλό μήνυμα στο Messenger, μέχρι μια ανάρτηση στο Facebook, ένα email στον πελάτη σου ή ένα σχόλιο κάτω από ένα βίντεο στο YouTube. Ολα αυτά έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: Είναι γραπτά, δημόσια ή και ημι-δημόσια και μένουν για πάντα εκεί, στον χώρο του internet.
Σε μια προφορική συζήτηση, ο άλλος ξεχνά γρήγορα τα λόγια σου. Αυτό που γράφεις online κάποιος μπορεί να το αποθηκεύσει, να το αναζητήσει και μια μέρα να το κοινοποιήσει σε κοινό που ποτέ δεν περίμενες ή να σε στιγματίσει. Γι’ αυτό το λόγο, η online επικοινωνία δεν είναι απλώς «γράφεις κάτι» αλλά είναι δημόσια εκπροσώπηση του εαυτού σου.
Αν θέλεις να καταλαβαίνεις καλύτερα πώς λειτουργεί η επικοινωνία στα social media, ρίξε μια ματιά στο άρθρο Τι πρέπει να ξέρεις για κοινοποίηση στο facebook και τα social media.
Τα νέα δεδομένα: πώς άλλαξε η Online επικοινωνία τα τελευταία χρόνια
Στην εποχή των πρώτων «κανόνων» online συμπεριφοράς, το Facebook μόλις έκανε τα πρώτα του βήματα και το Instagram δεν υπήρχε καν. Σήμερα το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά. Ιδού τι άλλαξε:
Τα reels, τα stories και τα short videos έφεραν μια νέα ρύθμιση “στιγμιαίου” περιεχομένου. Δηλαδή, η ανάρτηση μπορεί να φεύγει από την οθόνη σε 24 ώρες όμως, στην πραγματικότητα μένει. Ενα Screenshot από έναν θεατή, γίνεται σε δευτερόλεπτα.
Επιπλέον, βλέπουμε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Threads και το Bluesky με διαφορετικούς κανόνες επικοινωνίας και διαφορετικό κοινό. Αυτό σημαίνει ότι αυτό που δουλεύει στο Facebook και σε κρύβει, μπορεί να σε κάνει να ξεχωρίζεις στο TikTok ή και το αντίθετο.
Τέλος, η τεχνητή νοημοσύνη (AI) έχει κάνει πολύ πιο εύκολη τη δημιουργία ψεύτικων προφίλ, deepfake βίντεο και παραπλανητικού περιεχομένου. Άρα πρέπει να επαγρυπνείς περισσότερο από ποτέ. Αν σε ενδιαφέρει αυτή η περίπτωση απάτης, διάβασε το άρθρο Πως ξεγελάνε οι χακερς τους χρήστες του internet.
Τι να αποφεύγεις απόλυτα στην online επικοινωνία
Μερικά πράγματα δεν αλλάζουν με τα χρόνια. Αυτά είναι τα κλασικά λάθη που συνεχίζουν να δημιουργούν προβλήματα συχνά χωρίς να το καταλαβαίνει αυτός που τα κάνει:
- Να ανακοινώνεις ότι θα πας διακοπές και πότε θα λείπεις από το σπίτι. Είναι πρόσκληση για κλέφτες.
- Να ανεβάζεις προκλητικές φωτογραφίες «για πλάκα» ειδικά αν έχεις επαγγελματικό προφίλ.
- Να γράφεις υβριστικά σχόλια για συναδέλφους ή το αφεντικό, έστω και υπονοούμενα. Ξέρουν οι ίδιοι πάντα για ποιον μιλάς.
- Να γράφεις παράπονα για τον μισθό σου ενώ υπάρχουν άνεργοι που σε διαβάζουν. Δεν δείχνει ευαισθησία.
- Να δηλώνεις «διαθέσιμος/η για ερωτική γνωριμία» σε ένα δίκτυο γεμάτο ψεύτικα προφίλ.
- Να ανακοινώνεις ότι θα αρρωστήσεις την εβδομάδα που λείπει το αφεντικό. Κι αν δεν σε δει αυτός, θα σε δει κάποιος άλλος.
- Να δημοσιεύεις φωτογραφίες παιδιών δικών σου ή άλλων χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων.
Για να πω την αλήθεια, τα περισσότερα από αυτά δεν τα κάνει κάποιος από κακία. Τα κάνει από αυθόρμητη απερισκεψία γιατί δεν σκέφτηκε για δύο δευτερόλεπτα ποιος άλλος θα το δει αυτό.
Η online επικοινωνία στον επαγγελματικό χώρο
Αν έχεις επιχείρηση ή δουλεύεις ως επαγγελματίας, η online παρουσία σου είναι πλέον μέρος της δουλειάς σου. Αυτό σημαίνει πως ό,τι γράφεις εκπροσωπεί και την επιχείρησή σου όχι μόνο τον εαυτό σου.
Μερικές επαγγελματικές παγίδες που βλέπω συχνά:
- Να απαντάς σε αρνητικά σχόλια πελατών με τον ίδιο τόνο που σου μίλησαν. Αυτό πάντα βγαίνει σε βάρος σου.
- Να ανεβάζεις περιεχόμενο άσχετο με την επιχείρησή σου, που μπορεί να απομακρύνει μέρος του κοινού σου.
- Να γράφεις πολιτικά ή θρησκευτικά σχόλια στον επαγγελματικό λογαριασμό. Εκτός αν αυτό είναι μέρος της ταυτότητάς σου.
- Να αγνοείς τα μηνύματα. Ο αναγνώστης βλέπει την αδιαφορία εξίσου άσχημα με μια κακή απάντηση.
Αν θέλεις να καταλάβεις πώς να χτίσεις σωστά την επαγγελματική σου παρουσία online, διάβασε το άρθρο Ενίσχυση της ψηφιακής παρουσίας σου εκεί θα βρεις πρακτικές συμβουλές που μπορείς να εφαρμόσεις άμεσα.
Η γλώσσα που χρησιμοποιείς λέει πολλά για σένα
Ένα από τα πράγματα που πολλοί αγνοούν είναι ότι ο τρόπος που γράφεις online δείχνει αμέσως τον χαρακτήρα σου. Δεν χρειάζεται βιογραφικό.
Κάποιος που γράφει με κεφαλαία ΟΛΟΚΛΗΡΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ θεωρείται ότι φωνάζει. Κάποιος που γράφει χωρίς τελεία ή κόμμα φαίνεται απρόσεκτος. Και κάποιος που χρησιμοποιεί υβριστικό λεξιλόγιο, ακόμα και ως αστείο, δημιουργεί μια εικόνα που δύσκολα αλλάζει.
Αντίθετα, κάποιος που γράφει με σαφήνεια, ευγένεια και χιούμορ χωρίς επιθετικότητα, συνήθως κερδίζει τη συμπάθεια ακόμα και αν διαφωνεί με κάτι. Αυτό ισχύει τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική επικοινωνία.
Για πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες επικοινωνίας στο διαδίκτυο, μπορείς να ανατρέξεις στο άρθρο της Wikipedia για Netiquette αν και ο τρόπος που επικοινωνούμε άλλαξε αρκετά από τότε.
Netiquette: Οι Κανόνες Καλής Συμπεριφοράς (Savoir Vivre)
Η επικοινωνία μέσω μιας οθόνης δεν έχει τη γλώσσα του σώματος και του τόνου της φωνής. Αυτό οδηγεί σε παρεξηγήσεις.
Η Δύναμη της Μετριοπάθειας: Όποια άποψη και αν έχετε, πάντα θα υπάρχει κάποιος που διαφωνεί. Αντί για το απόλυτο «Αυτή η ταινία δεν αξίζει», γράψε «Εμένα δεν μου άρεσε για τους εξής λόγους». Ο γραπτός λόγος είναι απόλυτος, προσπαθήστε να τον μαλακώνετε.
Αποφύγετε τα ΚΕΦΑΛΑΙΑ: Στη γλώσσα του διαδικτύου, τα κεφαλαία σημαίνουν ότι φωνάζετε, όπως είπα παραπάνω. Μην φωνάζετε, λοιπόν, εκτός αν θέλετε να τονίσετε κάτι με κίνδυνο να δώσεις επιθετική εντύπωση.
Τα Greeklish και η Γλώσσα: Παρόλο που τα Greeklish κυριάρχησαν για χρόνια, η χρήση των Ελληνικών δείχνει σεβασμό στον αναγνώστη και διευκολύνει την ανάγνωση. Επίσης, τα ορθογραφικά λάθη σε ένα επίσημο ή επαγγελματικό μήνυμα δημιουργούν λανθασμένη εντύπωση.
Η Διαχείριση των “Trolls”: Μην μπαίνετε σε δημόσιες αντιπαραθέσεις με άτομα που υβρίζουν. Ο κανόνας είναι απλός: “Don’t feed the trolls” (Μην απαντάς σε προκλητικά, ενοχλητικά ή κακόβουλα σχόλια online.). Η σιωπή και το block είναι τα πιο ισχυρά σας όπλα.
Ασφάλεια και ιδιωτικότητα στην online επικοινωνία
Εκτός από τους κανόνες συμπεριφοράς, υπάρχει και ένα πρακτικό κομμάτι που αξίζει προσοχή: η ασφάλεια των πληροφοριών που δημοσιεύεις.
Σκέψου λίγο τι έχεις κάνει τον τελευταίο μήνα online. Ανέφερες που μένεις; Ανέβασες φωτογραφίες με τοποθεσία; Έδωσες τον αριθμό τηλεφώνου σου σε ομάδα; Λάθος άνθρωποι μπορούν να πάρουν όλες αυτές τις πληροφορίες.
Μερικοί βασικοί κανόνες για καθημερινή χρήση:
- Μην δημοσιεύεις ποτέ την ακριβή διεύθυνση κατοικίας ή εργασίας σου σε δημόσιες αναρτήσεις.
- Έλεγξε τις ρυθμίσεις απορρήτου σε κάθε πλατφόρμα και επανέλεγξε τες τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο, γιατί αλλάζουν.
- Μην κάνεις αποδοχή αιτημάτων φιλίας από άτομα που δεν γνωρίζεις, ειδικά αν ο λογαριασμός τους είναι άδειος ή νέος.
- Αν λαμβάνεις ύποπτα μηνύματα με links, μην τα ανοίγεις ακόμα κι αν δείχνουν ότι τα έστειλε γνωστός σου.
Έχω δει επαγγελματίες που έπεσαν σε phishing μόνο και μόνο επειδή το μήνυμα έδειχνε «επίσημο». Η προσοχή σας προστατεύει.
Τα συχνά λάθη που κάνουμε σε ομάδες και chats
Τα WhatsApp groups, Viber, Telegram, Messenger όλα αυτά τα δίκτυα μηνυμάτων έχουν δημιουργήσει μια νέα κατηγορία online λαθών. Ειδικά σε επαγγελματικά groups, τα πράγματα μπορεί να γίνουν δύσκολα αν δεν προσέχεις.
Αν με ρωτήσεις, εγώ θα έκανα το εξής: πριν στείλω κάτι σε group, θα έλεγα στον εαυτό μου «αν το έβλεπαν 100 άγνωστοι, θα ένιωθα άνετα;». Αν η απάντηση είναι όχι, δεν το στέλνω.
Τα πιο συνηθισμένα λάθη σε groups:
- Να στέλνεις συνεχή μηνύματα και «ευχές» μαζικά, οι περισσότεροι τα αγνοούν ή τα βρίσκουν ενοχλητικά.
- Να κάνεις forward πληροφορίες χωρίς να ελέγξεις αν είναι αληθινές. Η παραπληροφόρηση ταξιδεύει κυρίως με αυτό τον τρόπο.
- Να στέλνεις μηνύματα νωρίς το πρωί ή αργά τη νύχτα σε επαγγελματικά groups.
- Να γράφεις μεγάλα κείμενα σε chat όπου άλλοι περιμένουν σύντομες απαντήσεις.
Αν σε ενδιαφέρει να βελτιώσεις και την email επικοινωνία σου, ρίξε μια ματιά στο Thunderbird: πώς να διαχειρίζεσαι τα email σου αποτελεσματικά ένα εργαλείο που κάνει τη ζωή σου πολύ πιο εύκολη.
Η online επικοινωνία και η φήμη σου
Τελικά, όλα αυτά οδηγούν σε ένα πράγμα: τι εικόνα δίνεις. Την online ή offline εικόνα σου τη χτίζεις σταγόνα-σταγόνα.
Ένα tweet, ένα story, ένα σχόλιο το καθένα μόνο του φαίνεται αμελητέο. Αλλά στο σύνολό τους, δείχνουν τον χαρακτήρα σου, τι σε ενδιαφέρει και πώς λειτουργείς. Και αυτό, στον επαγγελματικό κόσμο ειδικά, μετράει πολύ περισσότερο από όσο νομίζεις.
Έχω δει επαγγελματίες να χάνουν πελάτες εξαιτίας ανοήτων σχολίων online. Κι έχω δει άλλους να κερδίζουν νέες συνεργασίες μόνο από την επαγγελματική τους online παρουσία. Η μόνη διαφορά: Η προσοχή τους στο τι γράφουν.
Αν θέλεις να καταλάβεις πώς η εξωστρέφεια και η σωστή online παρουσία δίνουν ώθηση στην επιχείρησή σου, διάβασε το άρθρο Εξωστρέφεια επιχείρησης: Πώς να κάνεις την επιχείρησή σου πιο ορατή.
Χρήσιμες πηγές για την online επικοινωνία
Αν θέλεις να εμβαθύνεις στο θέμα, μερικές αξιόπιστες πηγές:
- Netiquette Wikipedia: Βασικές αρχές ψηφιακής παρουσίας.
- Meta Transparency Center: Πολιτικές και κανόνες χρήσης του Facebook/Instagram.
- Google Safety Center: Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση του internet.
Συμπέρασμα: η online επικοινωνία δεν είναι ανώδυνη
Η online επικοινωνία είναι ένα εργαλείο όπως ένα αυτοκίνητο. Αν το χρησιμοποιείς σωστά, σε πάει μακριά. Αν το χρησιμοποιείς αλόγιστα, μπορεί να σου κοστίσει ακριβά.
Τα βασικά συμπεράσματα είναι απλά: σκέψου πριν γράψεις, πρόσεξε τι κοινοποιείς, κράτα έναν επαγγελματικό τόνο σε επαγγελματικά πλαίσια, και μη ξεχνάς ότι το internet κρατά ίχνη ακόμα κι αν εσύ διαγράψεις κάτι.
Ξεκίνα από σήμερα: κοίτα το προφίλ σου, δες τι έχεις ανεβάσει τον τελευταίο μήνα και ρώτησε τον εαυτό σου αν αυτή είναι η εικόνα που θέλεις να δίνεις. Μικρές αλλαγές κάνουν μεγάλη διαφορά.
Με λένε Δημήτρη Αθανασιάδη και δουλεύω με την κατασκευή ιστοσελίδων, eshop και το SEO. Βοηθάω επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις στη δημιουργία μιας σοβαρής ψηφιακής παρουσίας που να φαίνεται σωστά, να εμπνέει εμπιστοσύνη και να φέρνει αποτελέσματα.
Αν θέλεις να βελτιώσεις την online παρουσία σου ή της επιχείρησής σου, δες την ιστοσελίδα μου στο athanasiadis.website και να μου στείλεις ένα μήνυμα. Θα χαρώ να δούμε μαζί τι μπορεί να βελτιωθεί.
